Geuroverlast bespreek je intern het best door het onderwerp concreet en oplossingsgericht te framen, zonder schuldgevoel of verwijt. Zorgmedewerkers ervaren geur op de afdeling als een dagelijkse realiteit, maar voelen drempels om het hardop te benoemen. Door het gesprek te starten vanuit de kwaliteit van zorg en het welzijn van bewoners, creëer je een veilige basis voor een eerlijk gesprek met zowel collega’s als management. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over hoe je dat in de praktijk aanpakt.
Waarom vinden zorgmedewerkers geuroverlast moeilijk bespreekbaar?
Zorgmedewerkers vinden geuroverlast moeilijk bespreekbaar omdat het onderwerp raakt aan de persoonlijke zorg voor bewoners en daarmee snel gevoelig ligt. Er bestaat een onuitgesproken norm dat goede zorg geen geuroverlast geeft, waardoor medewerkers het benoemen ervan onbewust associëren met falen of kritiek op collega’s.
Daar komt bij dat geur subjectief is. Wat de ene medewerker als storend ervaart, valt een ander nauwelijks op, zeker wanneer iemand al jaren op dezelfde afdeling werkt en gewend is geraakt aan bepaalde geuren. Dit maakt het lastig om het probleem objectief te benoemen zonder discussie over wie er gelijk heeft.
Tegelijkertijd speelt schaamte een rol, niet alleen bij bewoners maar ook bij medewerkers zelf. Niemand wil degene zijn die klaagt, zeker niet in een team waar de werkdruk al hoog is en iedereen zijn best doet. Het gevolg is dat het onderwerp blijft hangen in informele opmerkingen op de gang, zonder dat er structureel iets verandert.
Het helpt om te beseffen dat geuroverlast in verpleeghuizen geen teken is van slechte zorg, maar een logisch gevolg van het werken met incontinentiemateriaal, urine en feces in een gesloten omgeving. Het bespreekbaar maken ervan is juist een teken van professionele betrokkenheid.
Welke signalen wijzen op een structureel geurprobleem op de afdeling?
Een structureel geurprobleem op de afdeling herken je wanneer geur niet incidenteel optreedt maar terugkerend is, op vaste momenten of locaties, en wanneer bezoekers of nieuwe medewerkers er spontaan opmerkingen over maken. Structurele geur is niet het gevolg van één incident, maar van een werkwijze of infrastructuur die onvoldoende aansluit op de hygiëne-eisen van de afdeling.
Concrete signalen om op te letten zijn onder andere:
- Bezoekers die bij binnenkomst reageren op geur, terwijl medewerkers er zelf niets meer van merken
- Geur die aanwezig blijft na het reinigen van ruimtes of na een zorgronde
- Klachten van bewoners of familieleden over de sfeer op de afdeling
- Een aanhoudende geur rondom de sluiskamer, afvalruimte of badkamer, ook buiten de verzorgingsmomenten
- Medewerkers die geur benoemen in informele gesprekken maar er formeel niets mee doen
- Een stijging van klachten over welzijn of comfort van bewoners zonder duidelijke medische oorzaak
Wanneer meerdere van deze signalen tegelijk aanwezig zijn, is er reden om het gesprek structureel aan te gaan. Geur die bewoners en bezoekers treft, heeft directe invloed op de beleving van de zorg en de waardigheid van het wonen op de afdeling. Dat maakt het een serieus kwaliteitsvraagstuk, niet alleen een hygiënisch ongemak.
Hoe breng je geuroverlast ter sprake in een teamoverleg?
Geuroverlast breng je het best ter sprake in een teamoverleg door het te kaderen als een vraagstuk rondom kwaliteit van zorg en werkcomfort, niet als kritiek op individuele medewerkers. Begin met een concrete observatie en stel een open vraag, zodat collega’s ruimte voelen om eerlijk te reageren.
Een effectieve aanpak in stappen:
- Benoem de observatie feitelijk. Beschrijf wat je ziet of ruikt, zonder oordeel. Bijvoorbeeld: “Ik merk dat er na de ochtendronde regelmatig geur op de gang blijft hangen, ook als de kamers al zijn opgeruimd.”
- Koppel het aan de bewoner. Verbind de observatie aan het perspectief van de bewoner of bezoeker: “Ik vraag me af hoe dat overkomt op familieleden die langskomen.”
- Stel een open vraag aan het team. “Herkennen jullie dit? En hebben jullie ideeën over waar het vandaan komt?”
- Vermijd schuldvragen. Vraag niet wie iets heeft gedaan of nagelaten. Richt de focus op het systeem en de werkwijze, niet op personen.
- Sluit af met een actiepunt. Stel voor om het onderwerp te agenderen voor een volgend overleg of om samen te kijken naar de huidige werkwijze rondom incontinentiemateriaal en afvoer.
Een teamoverleg is ook het moment om te benoemen dat geuroverlast iets is wat je samen kunt aanpakken. Wanneer medewerkers het gevoel hebben dat ze bijdragen aan een oplossing in plaats van worden aangesproken op een probleem, vergroot dat de betrokkenheid aanzienlijk.
Hoe overtuig je management van de noodzaak tot actie?
Management overtuig je van de noodzaak tot actie rondom geuroverlast door het vraagstuk te vertalen naar concrete gevolgen voor kwaliteit, reputatie en compliance. Geur op een afdeling is niet alleen een comfort-kwestie; het heeft directe invloed op de beleving van bewoners, de tevredenheid van familieleden en de uitkomsten van inspecties door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).
Gebruik de volgende argumenten als basis voor het gesprek met management:
- Bewonerwaardigheid: Geuroverlast tast de leefomgeving van bewoners aan en heeft invloed op hun gevoel van comfort en eigenwaarde. Dat raakt direct aan de kern van waardige zorg.
- Reputatie van de instelling: Familieleden en bezoekers vormen hun eerste indruk op basis van zintuiglijke ervaringen. Geur is een van de sterkste. Een negatieve beleving kan leiden tot klachten of reputatieschade.
- IGJ-toezicht: De IGJ let bij bezoeken op hygiëne en leefomgeving. Aanhoudende geuroverlast kan een signaal zijn dat werkprocessen rondom afvoer van incontinentiemateriaal onvoldoende zijn geborgd.
- Werkdruk en werkplezier: Medewerkers die dagelijks werken in een omgeving met geuroverlast, ervaren dit als belastend. Het aanpakken ervan draagt bij aan een prettigere werkomgeving en kan bijdragen aan het behoud van medewerkers.
- Structurele aanpak is efficiënter: Incidenteel luchten, sprays of tijdelijke maatregelen kosten tijd en lossen het probleem niet op. Een structurele aanpak via betere werkprocessen of hulpmiddelen is op de lange termijn efficiënter.
Onderbouw je verhaal waar mogelijk met eigen observaties, signalen van medewerkers of reacties van bezoekers. Dat maakt het concreet en herkenbaar voor een manager die niet dagelijks op de werkvloer staat.
Welke oplossingen bestaan er voor structurele geuroverlast in verpleeghuizen?
Structurele geuroverlast in verpleeghuizen pak je aan door te kijken naar de bron: de manier waarop urine en feces worden opgevangen, vervoerd en afgevoerd. Wanneer incontinentiemateriaal open wordt vervoerd over de afdeling of afval lang in open containers staat, is geuroverlast vrijwel onvermijdelijk. De oplossing zit in het zo vroeg mogelijk isoleren en gesloten inzamelen van zorgafval.
Praktische maatregelen die in verpleeghuizen worden toegepast, zijn onder andere:
- Directe opvang van urine en feces in gesloten systemen, zodat open transport over de afdeling wordt vermeden
- Gebruik van geur-, lucht- en vochtdichte inzamelzakken voor incontinentieafval
- Duidelijke afspraken in het team over de werkwijze rondom afvoer na de zorgronde
- Regelmatig legen en afsluiten van afvalcontainers op de afdeling
- Goede ventilatie in sluiskamers en sanitaire ruimtes
- Bewustwording en training van medewerkers over de relatie tussen werkwijze en geuroverlast
Belangrijk is ook om te kijken naar de structuur van de zorgronde zelf. Wanneer bewoners lang wachten op verzorging of incontinentiemateriaal niet tijdig wordt verschoond, neemt de kans op geuroverlast toe. Een efficiënte zorgronde met de juiste hulpmiddelen vermindert niet alleen geur, maar verhoogt ook de waardigheid van de zorg voor bewoners. Het verwijderen van menselijke urinegeur in een verpleeghuis begint bij het voorkomen dat deze geur zich überhaupt kan verspreiden, niet bij het achteraf bestrijden ervan.
Hoe houd je de communicatie over geurhygiëne levend na de eerste stap?
Na de eerste stap houd je de communicatie over geurhygiëne levend door het onderwerp structureel te borgen in bestaande overlegmomenten en door kleine verbeteringen zichtbaar te maken voor het team. Eenmalig bespreken is niet genoeg; pas wanneer geurhygiëne een vast onderdeel wordt van het kwaliteitsdenken op de afdeling, verandert er blijvend iets.
Concrete manieren om de communicatie gaande te houden:
- Neem geurhygiëne op als terugkerend punt in het werkoverleg, ook al is het kort
- Maak afspraken over werkwijzen schriftelijk en toegankelijk voor het hele team
- Benoem verbeteringen positief: wanneer de afdeling minder klachten ontvangt, deel dat dan met het team
- Betrek nieuwe medewerkers actief bij de afspraken rondom hygiëne en afvoer van zorgafval
- Gebruik signalen van bewoners of familieleden als aanleiding voor een kort gesprek, niet als kritiek
Geurhygiëne is geen eenmalig project maar een onderdeel van de dagelijkse zorgcultuur. Teams die het onderwerp normaliseren, merken dat het steeds makkelijker bespreekbaar wordt. Het gaat er uiteindelijk om dat iedereen het gevoel heeft dat een schone, frisse omgeving iets is waar je samen voor werkt, voor bewoners én voor jezelf als medewerker.
Wanneer je als locatiemanager of zorgmanager wilt weten hoe andere instellingen dit hebben aangepakt, bieden ervaringen van zorgafdelingen soms een herkenbaar vertrekpunt voor het interne gesprek.
Hoe Less2Care bijdraagt aan een frisse en hygiënische zorgomgeving
Geuroverlast in verpleeghuizen is in veel gevallen direct te herleiden naar de manier waarop incontinentiemateriaal wordt opgevangen, vervoerd en afgevoerd. Less2Care ontwikkelde een totaalconcept dat specifiek is ontworpen om dit proces hygiënischer en geurvrij te maken, door urine en feces zo vroeg mogelijk te isoleren en gesloten in te zamelen. Zo wordt open transport over de afdeling vermeden en wordt de kans op verspreiding van geur en contaminatie beperkt.
Het concept bestaat uit vier kernproducten die samen een hygiënische werkwijze ondersteunen:
- Iso-Pads: hygiënische opvangzakken met absorptiepad voor urinalen en bedpannen, die urine en feces direct opvangen tijdens de zorgronde
- Iso-Bag: stevige, recyclebare inzamelzakken die 100% geur-, lucht- en vochtdicht zijn, zodat geuroverlast wordt beperkt en zorgafval veilig wordt ingezameld
- Iso-Safe: een ergonomische inzamelaar voor veilig en hygiënisch transport van gebruikt materiaal
- Iso-Air: een systeem voor het veilig isoleren van besmet incontinentiemateriaal en andere zorgmaterialen, waarmee geuroverlast en besmettingsrisico’s worden beperkt
Al meer dan 2.000 zorgafdelingen werken met het Less2Care-concept. Het systeem is beschikbaar via een huurpakket inclusief service en ondersteuning, zodat je direct kunt starten zonder hoge aanschafkosten. Bekijk het volledige productoverzicht van Less2Care of lees meer over de achtergrond en werkwijze op de pagina over Less2Care.
